కర్ర సాము

ప్రాచీన జానపదకళలకు చెందిన వాటిలో కొన్ని యుద్ధకళలకు చెందినవి ఉన్నాయి. వాటిలో మన ఆంధ్రదేశాన కత్తిసామూ, కర్రసాము ప్రధానమైనది. కర్రసాము ఈ నాటికి పల్లెల్లో మనకు కనిపిస్తూనే ఉంది. కర్రసామును వయస్సులో ఉన్న యువకులు ఎక్కువగా ప్రదర్శిస్తూ ఉంటారు. సాయంత్రం సమయాల్లో గ్రామాలలో యువకులందరూ చేసి ఒక గురువు దగ్గర ఈ విద్యను నేర్చుకుంటారు. తన బలిష్టమైన పిడికిలితో కథ మధ్యగా పట్టుకుని గిర్రుమని తిప్పుతూ ఒక చేతి నుండి మరొక చేతిలోనికి మార్చుకుంటూ, ఒడుపు కలిగిన అడుగులు వేస్తూ కర్రసామును ప్రదర్శిస్తారు. ఈ కర్రసాము తిప్పేప్పుడు అనేక విన్యాసాలు ప్రదర్శిస్తూ ఉంటారు. ఈ కర్ర సాధారణంగా మనం పొలం పనులకు పోయే రైతుల చేతులలో ఉండేది. ఈ కర్రసు బానా కర్ర అని కూడా అంటారు. ఇంచుమించు అడుగుల పొడవు ఉంటుంది.

పూర్వం రక్షణ వ్యవస్థ అంతగా అభివృద్ధి చెందని రోజులలో గ్రామాలలోని యువకులే గ్రామరక్షణకు ఈ కర్రసాము విద్యను నేర్చుకుని రాత్రిసమయంలో గ్రామ రక్షణకు బయలు దేరేవారు. దేవాలయాలను దోపిడీ దొంగల బారి నుండి కాపాడడానికి, బందిపోటులు గ్రామంలో ప్రవేశంచకుండా వీరు కర్రసాము విద్య ద్వారా అత్యంత ధైర్యసాహసాలను ప్రదర్శించేవారు. ఈ కర్ర సాము విద్య తెలిసిన వారిని పూర్వం జమిందారలు తమ ఉద్యోగస్థులుగా నియమించుకునేవారు. వీరుముష్టి వారు, హరిజనులు, నాయక తెగలకు చెందిన వారు ఈ కర్రసాము ప్రదర్శించడంలో నిష్ణాతులు.

కర్ర సామును 10 నుండి 15 మంది ప్రదర్శిస్తారు. డప్పులు, తనా వంటి వాయిద్యాలు మోగుతుండగా కర్రలను ఇడువుగా పట్టుకుని 15 మంది ఒకేసారి గిర్రున తిప్పుతారు. కొంత సేపయిన తరువాత ఒక యువకుడు రెండు చేతులలో రెండు కర్రలను మధ్యలో పట్టుకుని తన భుజబలంతో కర్ర కనబడనంత వేగంగా తిప్పుతూ ఉంటే ప్రేక్షకులు ఉద్వేగభరితులవుతారు. పూర్వం యుద్ధాలలో ఇదే విధంగా కర్ర సాము ప్రదర్శిస్తూ తిరుగుబాటు సైన్యాలను చెల్లా చెదురు చేసేవారని అంటారు. తరువాత ఇద్దరు చెరోకర్ర తీసుకుని ఒకరి తరువాత ఒకరు కర్రను జుళివుస్తుంటే మరొకరు ఒడుపుగా కాసుకుని, తిరిగి తనూ కర్రను జుళిపిస్తూ ఎదురుదాడి చేస్తాడు. ఉత్సవాల సందర్భంగాను, సంబరాలలోను ఈ కర్రసాము ప్రదర్వన ఏర్పాటు చేయడం రివాజు. ప్రధాన కూడలిలో ఊరేగింపును ఆపి ఈ ప్రదర్వన ఏర్పాటు చేస్తు ఉంటారు. కర్రసాము వ్యాయామానికి చెందిన విద్యకూడాను. ఈ విద్యను నేర్చుకున్న యువకుల చేతులు బలిష్టంగా ఉండడమే కాకుండా శరీర ఆకృతి